De leuke ouder en de regelouder

Module 15 · Discipline, regels & waarden · Artikel 02 · Wave 2 · alle leeftijden

---

Zondag, vijf uur 's middags. Je kind is net teruggebracht. Ze ruikt naar zonnebrand en ijsjes. Ze heeft vijf uur YouTube gekeken. Ze heeft sinds vrijdagochtend haar tanden niet gepoetst. Ze is opgewonden en een beetje broos, zoals kinderen zijn na te veel suiker en te weinig slaap, en je ziet nu al hoe de komende achtenveertig uur gaan verlopen. Driftbui bij bedtijd. Verzet bij het ontbijt. De reset terug naar het schoolritme, wat jouw taak is, en wat de halve dinsdag gaat opslokken.

Je pakt de tas aan. Je vraagt hoe het weekend was. Ze vertelt je, buiten adem, dat ze de leukste tijd heeft gehad. Ze zijn naar het trampolinepark geweest. Ze kregen pizza als ontbijt. Ze mocht opblijven om een film te kijken.

Je glimlacht. Je zegt dat het geweldig klinkt. En vanbinnen voel je de bitterheid opkomen. Niet op je kind. Op de positie waarin je terecht bent gekomen. Jij bent op de een of andere manier, in dit verhaal, de saaie. De strenge. Degene die staat op bedtijd en groente en huiswerk. Terwijl het andere huis, dat van je mede-ouder, de vakantie mag zijn.

Dit artikel gaat over die bitterheid. Over de val van de leuke ouder en de regelouder. En over het stuk dat de meeste artikelen overslaan, namelijk dat de val zwaarder is voor de regelouder dan voor wie dan ook, en dat de uitweg niet is om op de verkeerde as te concurreren.

De vorm van de val

Wanneer twee ouders uit elkaar gaan, gebeurt er iets bijna mechanisch met de rol die een van hen uiteindelijk speelt. Vooral wanneer de tijd in één huis korter is, minder vaak, of vooral in het weekend valt.

De ouder met minder dagelijkse tijd heeft alle belang bij het laten tellen van die tijd. Om vaker ja te zeggen. Om de wrijving over te slaan. Om de beperkte uren niet te verspillen aan ruzies over tandenpoetsen. De ouder met meer dagelijkse tijd heeft alle belang bij het vasthouden van de structuur. Bij het draaien van de schoolweek. Bij het toezicht op het huiswerk. Bij het handhaven van de bedtijd die de ochtend mogelijk maakt. Geen van beide ouders kiest de rol bewust. Ze reageren op de structuur waarin ze zitten.

Over de maanden harden de rollen uit. De ouder met minder tijd raakt geassocieerd met traktaties, laat opblijven, schermen, nieuwigheid, plezier. De ouder met meer tijd raakt geassocieerd met het alledaagse werk van een kinderleven draaiend houden. Het kind leest het. Bij papa is het leuk. Bij mama is het echt. De categorieën liggen vast.

Dit is een structurele val, geen karakterfout. De leuke ouder is niet altijd de ouder die ervoor gekozen heeft om de leuke ouder te zijn. De regelouder is niet altijd degene die voor strakheid heeft gekozen. Meestal reageren beide ouders op de tijdsverdeling waarin ze zitten. Allebei doen ze waar de structuur ze toe brengt.

Dit herkennen is de eerste stap. De bitterheid over de rol waarin je bent beland is echt, en het is de moeite waard om die te benoemen, en het is niet in de eerste plaats de schuld van je mede-ouder. Het is de vorm van de situatie. Dat maakt het niet makkelijker. Het maakt het wel werkbaarder.

Wat de regelouder eigenlijk meedraagt

Als jij de ouder bent die dit voelt, is het volgende dat benoemd moet worden waar de bitterheid eigenlijk over gaat.

Het gaat meestal niet over de pizza. Het gaat niet over de schermtijd. Het gaat niet over de late bedtijd op een zaterdag. Het gaat over iets daaronder, namelijk het gevoel dat je kleiner wordt gemaakt in de beleving van je eigen kind. Het gevoel dat jouw rol, het saaie noodzakelijke werk van een kind opvoeden, is herschreven tot de niet-leuke versie. Terwijl iemand anders, die minder van het werk doet, is herschreven tot de vreugde.

Dat doet op een specifieke manier pijn. Het is niet alleen oneerlijkheid. Het is een soort krenking. De ouder die het zwaardere werk doet, wordt door het eigen kind gezien als de zwaardere versie van ouder zijn. Hier is geen makkelijke herkadering voor. Het werk zelf is onzichtbaar. Wat zichtbaar is, zijn de regels.

Het is ook eenzaam. De vriendin die niet uit elkaar is gegaan, snapt het niet helemaal. De mede-ouder gaat het niet erkennen, want die zit in dezelfde structuur en ziet het eigen voordeel niet. De artikelen die je online leest gaan er meestal aan voorbij, omdat de schrijvers geen kant willen kiezen. Dus draag je het in je eentje. De bitterheid, die echt is, kan nergens heen.

Laat het hier dan een plek hebben. Je bent niet kleinzielig omdat je dit voelt. Je faalt niet als mede-ouder omdat je het opmerkt. Het werk dat je doet in de schoolweek, de ochtendroutines die je vasthoudt, het huiswerk dat je doorzit, de bedtijden die je beschermt, het eten dat je ze voorzet, de was die je doet, de dokterafspraken die je onthoudt, de schoolformulieren die je tekent, het verjaardagsfeestje van het vriendje waarop je op tijd reageert. Niets daarvan krijgt de eer. Maar alles bouwt de structuur waar je kind binnen leeft.

Je kind kan dat nog niet zien. Dat gaat ze wel, alleen niet in een tijdsbestek dat jou vanavond helpt.

Wat kinderen daadwerkelijk nodig hebben van elke ouder

Nu het klinische deel, dat ook het deel is dat de weg naar buiten wijst.

Kinderen hebben geen leuke ouder en een regelouder nodig. Dat is een kader dat volwassenen hebben bedacht om te beschrijven wat ze zien. Dat kader klopt niet. Wat kinderen van elke ouder nodig hebben is hetzelfde, en het is niet plezier of regels. Het is een specifieke combinatie van aanwezigheid en structuur. Ze willen voelen dat de volwassene aandacht voor ze heeft. Ze willen voelen dat het huis voorspelbaar loopt. Ze hebben beide nodig, in beide huizen.

Het huis dat draait op regels zonder aanwezigheid is niet veiliger. Het is kouder. Het huis dat draait op aanwezigheid zonder structuur is niet warmer. Het is chaotisch. Kinderen hebben beide nodig. Van beide ouders. In welke dosering elk huis ook aankan.

Wat betekent dat in de praktijk? De regelouder die zichzelf ziet als de niet-leuke heeft het meestal mis over zichzelf, maar het misverstand gaat een specifieke kant op. Ze zijn zo gericht geweest op het vasthouden van de structuur dat het stuk aanwezigheid in de verdrukking is gekomen. De avonden gaan over het doorkomen van de routine. De weekenden gaan over inhalen wat doordeweeks niet paste. De vreugdemomenten zijn smal geworden. Het kind ervaart een huis dat goed loopt, en dat hebben ze nodig, alleen ervaren ze weinig vreugde binnen dat lopen.

De leuke ouder heeft vaak het omgekeerde probleem. Die levert aanwezigheid in geconcentreerde stoten, alleen zonder de structurele ruggengraat waar het kind tegenaan kan leunen. Het weekend voelt als een suikerpiek. Het kind komt thuis ontregeld omdat er niets was waar het zenuwstelsel op kon steunen.

Geen van beide huizen doet het werk alleen. Elk huis is doorgeslagen naar één helft van wat het kind nodig heeft.

Dit is de herkadering. Jij bent niet de regelouder. Jij bent de ouder die de zwaardere helft draagt van wat nodig is, het deel dat geen eer krijgt. Het werk is niet om meer regels toe te voegen om mee te concurreren. Het werk is ook niet om de regels overboord te gooien en de leuke ouder te worden. Het werk is om de vreugdemomenten dikker te maken binnen de structuur die je al draagt. Om de kleine dagelijkse momenten van aanwezigheid te vinden die de structuur warm doen voelen in plaats van koud.

Wat je praktisch kunt doen

Als jij de regelouder bent die dit leest, hier zijn de bewegingen die de dynamiek echt verschuiven. Geen ervan vraagt om een gesprek met je mede-ouder. Deze dynamiek is van jou om in je eigen huis te verschuiven.

Herwin een vreugdemoment binnen je weekritme. Kies iets kleins dat terugkomt. Zondagochtendpannenkoeken. Dinsdagmiddagwandelingen voordat het huiswerk begint. Het voorleesverhaaltje dat op vrijdagavond tien minuten langer mag duren. Iets wat van jullie is en waar je kind op kan rekenen. Het hoeft niet uitgebreid te zijn. Het moet betrouwbaar zijn. Een kind dat weet dat dinsdag na school een wandeling met jou inhoudt, heeft daar een vast anker dat bij jouw huis hoort. De leuke ouder heeft dat niet. Die heeft weekenden. De textuur van de week is van jou.

Verklein het venster van regelhandhaving. Veel van het regelouder-gevoel komt voort uit regels waar elke keer opnieuw over wordt geruzied. Als bedtijd elke avond een ruzie is, gaat het vreugdemoment daarmee verloren. Kijk naar de regels en vraag welke niet meer makkelijker zijn geworden. Als een regel drie maanden lang een ruzie is, beklijft die regel niet. De oplossing is niet om harder te handhaven. De oplossing is meestal om de boel zo om te bouwen dat het wrijvingspunt verdwijnt. Telefoons gaan in een mandje bij het eten. Schermen zijn niet beschikbaar tussen school en huiswerk. De regel verschuift van actieve handhaving naar passieve structuur. De vreugdemomenten gaan weer open.

Stop met concurreren met het weekend. Dit is de moeilijkste. Er is geen manier om er als winnaar uit te komen door te concurreren met een weekend dat draait op onbeperkte schermtijd en pizza als ontbijt. Het kader staat scheef. De uitweg is om eruit te stappen. De maandagochtend is niet het moment om het weekend goed te maken. De maandagochtend is wanneer je kind terugkeert naar het deel van haar leven waar de structuur haar overeind houdt. Probeer de maandagochtend niet leuk te maken. Maak hem stabiel. Stabiel is wat ze nodig heeft.

Praat minder over het andere huis. Dit kwam aan bod in het vorige artikel van deze module, maar het is hier opnieuw waard om te zeggen. Wanneer de leuke ouder als leuk wordt neergezet en jij als de regels, is de verleiding groot om de balans recht te trekken door op kleine manieren te laten doorklinken dat de pret een prijs heeft. Nou ja, natuurlijk laten ze dat toe, zij hoeven niet met de maandag om te gaan. Niet doen. Elke zin in die richting bevestigt het kader in plaats van het op te lossen. Je kind moet van het leuke weekend mogen houden zonder jouw reactie erop te hoeven managen. Het niet-noemen is het medicijn.

Merk op wanneer je om de verkeerde reden handhaaft. Af en toe komt er een regel naar boven die je strakker vasthoudt dan nodig, vanwege de bitterheid eronder. Een bedtijd die net iets rigider is dan nodig. Schermregels die net iets strakker zijn dan de situatie vraagt. Merk die op. Ze maken je geen slechtere ouder. Ze maken je een ouder die moe is en die de structurele last heeft gedragen. De oplossing is om de regel met tien procent te versoepelen, niet om jezelf overhoop te halen. Kleine aanpassingen. Het kind merkt het wanneer iets ontspant.

Als je vermoedt dat jij de leuke ouder bent

Een kanttekening voor de andere kant, want sommige lezers van dit artikel staan aan die kant. Als jouw tijd de kortere tijd is, als je de trek voelt om er iets van te maken, als je vaker ja zegt dan je zou doen als elke dag de jouwe was, dan is de val ook voor jou echt.

De prijs van de leuke ouder zijn wordt niet betaald door je mede-ouder. Die wordt betaald door je kind. Je kind komt ontregeld terug uit jouw huis. Ze heeft een dag of twee nodig om bij te komen van het gebrek aan structuur. Tegen de tijd dat ze is bijgekomen, krijgt ze te horen dat ze weer naar jou gaat. De cyclus begint opnieuw. Ze komt nooit helemaal tot rust in haar eigen leven, want haar eigen leven heeft een leuke ouder die haar in zijn huis niet zo overeind houdt als het andere huis dat doet.

De leuke ouder is geen echte ouderrol. Het is een rol die ontstaat wanneer de structuur van de tijdsverdeling de ouder laat voelen als een gast in het leven van het eigen kind. Het herstel is niet om de regelouder te worden. Het herstel is om wat structuur in de tijd die je hebt te brengen. Een ochtendroutine ook in het weekend. Een bedtijd die maar een uur later is dan doordeweeks, geen drie. Een maaltijd aan tafel, niet op de bank. Schermregels die er zijn, ook al zijn ze ruimer dan in het andere huis. De structuur vermindert het plezier niet. Ze verdiept het. Je kind kan ontspannen in een weekend dat vorm heeft. Ze kan niet ontspannen in een weekend dat dat niet heeft.

Als dit hard binnenkomt, is dat terecht. De rol van de leuke ouder is echt verleidelijk. Het voelt als liefde. Het voelt alsof je de tijd laat tellen. De klinische werkelijkheid is harder. Je kind heeft je nodig als ouder, niet als vakantie. De twee huizen horen niet anders te voelen. Ze horen te voelen als twee veilige plekken. Veiligheid voelen is structuur. Liefde voelen is aanwezigheid. Je hebt beide nodig. Het andere huis ook. Je kind ook.

Tot slot

Veel later, wanneer je kind volwassen is, weet ze niet meer welke ouder haar op zaterdagochtend pizza liet eten als ontbijt. Misschien herinnert ze zich de pizza nog. De framing herinnert ze zich niet.

Wat ze zich wel zal herinneren is welke huizen veilig voelden. Welke volwassenen stabiel voelden. In welk huis ze in slaap kon vallen zonder de emoties van iemand anders te hoeven managen. Welke ouder voorspelbaar bleef wanneer de rest van het leven dat niet was.

Die herinneringen lopen niet langs de as van leuk tegenover regels. Ze lopen langs de as van stabiel tegenover niet-stabiel. Beide ouders hebben toegang tot de stabiele kant. Ook degene die meer van de structurele last draagt. Juist degene.

De regelouder die de structuur warm houdt, is degene die het huis bouwt waar een kind, als volwassene, naar terugkeert wanneer de wereld zwaar wordt. Het plezier is alleen de bovenkant. De structuur is het thuis.